Until We Became Five

Nanatili akong nakasandal sa dibdib niya.

Mahimbing pa rin ang tulog niya.

Hindi na gumagalaw.

Hindi na rin nagsasalita.

Paminsan-minsan lang ay bahagyang tumataas at bumababa ang dibdib niya sa bawat paghinga.

Sa sofa...

Tahimik pa ring nagbabasa sina Hunter at Stella.

Paminsan-minsan ay tumitingin sila kay Lyra.

Paminsan-minsan ay tumitingin din sila sa Daddy nila.

Parang sinisigurado nilang pareho pa ring mahimbing ang tulog ng dalawa.

Maya-maya, tumayo ang kambal at marahang lumapit sa bassinet ni Lyra.

Tumabi sila rito, bahagyang nakasandal sa gilid.

Dahan-dahan nilang iniunat ang kani-kanilang daliri, marahang hinahaplos ang maliit na kamay ni Lyra.

Isang daliri lang.

Maingat.

Gaya ng bilin ni Kiko.

Napangiti ako.

Hindi ko namalayang napadako ang tingin ko sa kanang braso ni Kiko.

Sa braso na ngayon ay nakayakap pa rin sa akin.

Naroon pa rin ang mga peklat.

Mas malinaw na ngayon.

Mas halata na ang marka kaysa noong bago pa lamang silang nagsara.

Ngunit hindi sila kailanman nawala.

At alam kong...

Hindi na sila mawawala.

Unti-unti kong hinaplos ang isa sa mga peklat.

Napapikit ako.

Dahil kasabay noon...

Unti-unti ring bumalik ang isa sa pinakamadilim na alaala ng ikalawang pagbubuntis ko.

Hindi ko malilimutan ang araw na iyon.

Ang tunog.

Ang sigawan.

Ang pagkabigla.

At ang isang segundo...

Na tuluyang nagpabago sa lahat.

Hindi siya nag-isip.

Hindi siya nag-atubili.

Hindi niya muna iniligtas ang sarili niya.

Ang una niyang ginawa...

Ay ang ilayo sina Hunter at Stella.

At pagkatapos...

Siya ang tumanggap ng buong bigat.

Hanggang ngayon...

Kapag naaalala ko iyon...

Parang humihinto pa rin ang paghinga ko.

Hindi dahil gusto kong balikan ang sakit.

Kundi dahil alam kong sa isang iglap...

Maaari ko siyang nawala.

At ang mas masakit pa roon...

Hindi siya ang unang naaalala ko doon.

Kundi ang sinabi ng doktor pagkaraan.

Na maaaring naapektuhan ang kanan niyang kamay.

Ang kamay na ginagamit niya sa pagguhit.

Sa pagtatrabaho.

Sa pagtugtog ng gitara.

Sa pagsusulat.

Sa halos lahat ng ginagawa niya.

Naalala ko pa ang mga mata niya.

Hindi siya umiiyak.

Hindi siya nagrereklamo.

Tahimik lang.

Pero kilala ko siya.

Alam kong natatakot siya.

Hindi para sa sarili niya.

Kundi para sa amin.

Alam kong ang iniisip niya noon ay...

"Paano kung hindi ko na magamit ang kamay ko?"

"Paano ako magtatrabaho?"

"Paano ko sila aalagaan?"

At iyon ang pinakamasakit.

Dahil kahit siya ang nasugatan...

Kami pa rin ang iniisip niya.

Naalala ko ang mga unang linggo ng paggaling niya.

Mabagal.

Masakit.

May mga araw na halos hindi niya maigalaw ang kanang braso.

May mga araw na kailangan niyang huminto sa gitna ng ginagawa dahil sumasakit ang balikat niya.

May mga gabing napapansin kong gising pa rin siya.

Tahimik.

Minamasahe ang sarili niyang kamay.

Iniikot nang dahan-dahan ang pulso.

Pinipilit ibalik ang bawat galaw.

Hindi niya halos ipinapakita sa akin ang sakit.

Pero asawa niya ako.

Paano ko hindi mapapansin?

Paano ko hindi makikitang napapapikit siya kapag biglang kumikirot ang balikat niya?

Paano ko hindi maririnig ang mahina niyang buntong-hininga kapag akala niyang tulog na ako?

At sa kabila ng lahat ng iyon...

Hindi siya tumigil.

Patuloy pa rin siyang nagtatrabaho.

Patuloy pa rin siyang gumigising para sa night shift.

Patuloy pa rin niyang ipinaghahanda ako ng pregnancy milk.

Patuloy pa rin niyang inaayos ang vitamins ko.

Patuloy pa rin niyang dinadala ang mabibigat na grocery.

Patuloy pa rin niyang pinipigilan akong magbuhat.

Patuloy pa rin niyang inaalalayan ako kapag nahihirapan akong yumuko.

Patuloy pa rin siyang sumasama sa bawat prenatal checkup.

Patuloy pa rin siyang nagre-research kapag may bago akong nararamdaman.

Patuloy pa rin niyang inaayos ang magiging espasyo ni Lyra.

Patuloy pa rin niyang pinakikinggan ang bawat kuwento ko tungkol sa nararamdaman ko.

At ni minsan...

Hindi ko siya narinig na nagsabing...

"May masakit din sa akin."

Hindi ko siya narinig na nagsabing...

"Ako naman muna."

Hindi ko siya narinig na nagsabing...

"Hindi ko kaya."

Kapag naaalala ko ang mga buwang iyon...

Napagtatanto kong hindi lang pala ako ang may pinagdadaanan.

Habang dinadala ko si Lyra...

May sarili ring laban si Kiko.

Hindi ko lang dinadala ang anak namin.

Siya rin...

May pasan.

Pasan niya ang takot.

Ang trabaho.

Ang paggaling.

Ang pananakit ng katawan.

Ang responsibilidad.

At ang pangakong binitiwan niya sa unang araw pa lang.

"We'll do this together."

Napaluha ako.

Hindi ko namalayang may luha na namang tumulo sa pisngi ko.

Unti-unti kong hinawakan ang kanang kamay niya.

Ang parehong kamay...

Na minsang kinatakutan naming baka hindi na muling gumalaw nang normal.

Ang parehong kamay...

Na ngayon ay nakayakap pa rin sa akin.

Napangiti ako.

May mga peklat man.

May mga bakas man ng nangyari.

Hindi na iyon ang nakikita ko.

Ang nakikita ko...

Ay ang kamay na paulit-ulit akong inalalayan habang lumalaki ang tiyan ko.

Ang kamay na humawak sa kamay ko sa bawat checkup.

Ang kamay na humawak sa akin habang naglalakad ako nang mabagal.

Ang kamay na naghanda ng mga gamit ni Lyra.

Ang kamay na humawak sa mga kamay ko habang nagle-labor ako.

At ang kamay ding iyon...

Ang nakayakap ngayon sa akin habang mahimbing siyang natutulog.

Marahan kong inilapit ang kamay niyang iyon sa labi ko.

At dahan-dahan ko itong hinalikan.

Isa lang.

Tahimik.

Punong-puno ng pasasalamat.

"Thank you..."

Mahina kong bulong.

Hindi dahil perpekto ka.

Hindi dahil hindi ka nasaktan.

Hindi dahil hindi ka natakot.

Kundi dahil kahit nasaktan ka...

Kahit natakot ka...

Kahit nahirapan kang gumaling...

Pinili mo pa ring maging Daddy.

Pinili mo pa ring maging asawa ko.

Pinili mo pa ring maging tahanan naming lahat.

At marahil...

Iyon ang dahilan kung bakit sa tuwing titingnan ko ang mga marka sa braso mo...

Hindi ko sila nakikitang sugat.

Nakikita ko silang mga paalala.

Na minsan...

May isang lalaking inilagay ang sarili niya sa panganib...

Para mailigtas ang pamilya niya.

At pagkatapos noon...

Ginamit ang parehong sugatang kamay...

Para buhatin ulit kaming lahat.

Hindi dahil madali.

Kundi dahil mahal na mahal niya kami.